قیمت تولیدکننده گندم
رویدادها
··۱۹۷۲بحران غذایی جهانی 1972-1974همبستگیعلیت مورد انتظار
برداشت ضعیف در شوروی، جنوب آسیا و ساحل، همراه با خرید بزرگ و غافلگیرکننده گندم آمریکا توسط شوروی در سال 1972 («سرقت بزرگ غله») و از اواخر 1973، تأثیر شوک قیمت نفت بر هزینههای کود و حملونقل، قیمت جهانی غله را تا سال 1974 تقریباً سه برابر کرد؛ بحران قیمت و عرضه غذایی حاصل، کشورهای در حال توسعه واردکننده غذا را بیش از همه متأثر کرد و کنفرانس جهانی غذای 1974 را برانگیخت، در حالی که قیمتهای کشاورزی تا توافق غله آمریکا و شوروی در سال 1975 بهطور کامل عقبنشینی نکرد.
چرایی این پیوند: جهش قیمت غلات جهانی در سالهای ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۴ که ناشی از برداشت ضعیف، خریدهای بزرگ گندم شوروی در ۱۹۷۲ و افزایش هزینه کود و حملونقل پس از شوک نفتی بود، قیمتهای بینالمللی گندم و غلات را بالا برد و بر قیمت داخلی این اقلام اساسی در ایران نیز اثر گذاشت.
ملاحظه: قیمت داخلی گندم در ایران در این دوره همچنین متأثر از سیاستهای خرید تضمینی و یارانهای خود کشور بود، بنابراین انتقال بحران جهانی به قیمت داخلی تنها جزئی است و دقیقاً قابل تفکیک نیست.
تأخیر اثر: اثرات عمدتاً در ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۴ متمرکز است.منبع: US Department of Agriculture, Economic Research Service — "Agricultural Commodity Price Spikes in the 1970s and 1990s"
قوانین مرتبط
قوانین مرتبط با این سنجه. همبستگی یعنی این قانون تا چه اندازه با روند این سنجه همراه است، و علیت مورد انتظار یعنی تا چه اندازه انتظار داریم که این قانون نمودار را جابهجا کرده باشد. هیچکدام ادعای اثبات نیست.
۱۹۶۷همبستگیعلیت مورد انتظاراختصاص مبلغ پنجاه ميليون ريال اعتبار فوق ... يداري سال جاري در اختيار سازمان غله كشور
این تصویبنامه که در ۲۱ مرداد ۱۳۴۶ به تصویب هیأت وزیران رسید، مبلغ پنجاه میلیون ریال اعتبار فوقالعاده از محل فروش و صادرات گندم، برای احداث انبارهای فلزی جهت تمرکز گندمهای خریداریشده سال جاری، در اختیار سازمان غله کشور قرار میدهد.
چرایی این پیوند: تخصیص اعتبار فوقالعاده ۵۰ میلیون ریالی سال ۱۳۴۶ به سازمان غله برای خرید گندم آن سال، بخشی از سازوکار خرید تضمینی بود که زیربنای قیمت و تولید گندم ایران را شکل میدهد.
ملاحظه: این یک تزریق کوچک و یکباره به بودجه تکرارشونده خرید است و از برنامه کلیتر خرید تضمینی یا نوسانات برداشت ناشی از آب و هوا قابل تفکیک نیست.
تأخیر اثر: اثر این اعتبار جاری بر خرید تضمینی در همان سال زراعی ۱۳۴۶ محسوس است.۱۹۷۵همبستگیعلیت مورد انتظارقانون شمول قانون مجازات اخلال كنندگان درعرضه دام وتوزيع گوشت درباره اخلال كنندگان درعرضه وتوزيع گندم وآردوقندوشكروبرنج وروغن
این قانون که در سال ۱۳۵۴ تصویب شد، مجازاتهای قانون مجازات اخلالکنندگان در عرضه دام و توزیع گوشت مصوب ۱۳۵۳ را به کسانی که در عرضه و توزیع گندم، آرد، قند، شکر، برنج و روغن اخلال ایجاد یا موجب کمیابی و گرانی آنها میشوند نیز تسری میدهد.
چرایی این پیوند: مجازاتهای کیفری اخلال در عرضه و توزیع گندم، آرد، قند و شکر و برنج (و روغن) را تسری میدهد، ابزاری مستقیم از نظام کنترل قیمت و جیرهبندی مواد غذایی دولت در دوره تورم فزاینده دهه ۱۳۵۰.
ملاحظه: اجرای کنترل قیمت، قیمتهای ثبتشده را بهصورت اداری نه از طریق نیروهای بازار سرکوب میکند و قیمتهای بازار سیاه این کالاهای اساسی اغلب از ارقام رسمی فاصله داشت، بنابراین اثر این قانون بر سری نموداری ممکن است ثبات واقعی قیمت را بیش از واقع نشان دهد.
تأخیر اثر: فوری، چرا که این قانون تشدید اجرای یک نظام کنترل قیمت موجود بود.۱۹۸۹همبستگیعلیت مورد انتظارقانون اصلاح قانون تضمين خريد محصولات اساسي كشاورزي مصوب 1368 6 21
این قانون که در سال ۱۳۷۲ تصویب شد، فهرست محصولات اساسی مشمول قانون تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی مصوب ۱۳۶۸ را به کشمش، خرما، برگه، مرکبات، سیب، انار، انجیر، محصولات دامی و پیله ابریشم گسترش میدهد.
چرایی این پیوند: قانون تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی را اصلاح کرد؛ همان مبنای قانونی که بر اساس آن دولت هر سال قیمت خرید تضمینی گندم و سایر محصولات اساسی را تعیین و به کشاورزان پرداخت میکند و ابزاری مستقیم و مستمر برای حمایت از قیمت است.
ملاحظه: قیمت تضمینی همزمان تحت تاثیر تحولات قیمت جهانی، تورم هزینه نهادهها و انتقال اثر نرخ ارز نیز قرار دارد، بنابراین سهم دقیق این اصلاحیه در قیمت تحققیافته هر سال را نمیتوان بهطور کامل از این عوامل دیگر جدا کرد.
تأخیر اثر: اثر آن هر سال زراعی بعدی، همزمان با اعلام قیمت تضمینی سالانه، قابل مشاهده است.۱۹۸۹همبستگیعلیت مورد انتظارقانون تضمين خريد محصولات اساسي كشاورزي
این قانون که در سال ۱۳۶۸ تصویب شد، دولت را موظف میکند هر سال زراعی حداقل قیمت خرید تضمینی محصولات اساسی کشاورزی مانند گندم، برنج، جو، پنبه و دانههای روغنی را اعلام و خرید کند، حکمی که بعدها به کشمش، خرما، مرکبات و محصولات دامی نیز گسترش یافت، تا از درآمد کشاورزان و تولید حمایت شود.
چرایی این پیوند: این قانون سازوکار خرید تضمینی محصولات اساسی کشاورزی توسط دولت را پایهگذاری کرد؛ گندم محصول شاخص آن است و قیمت خرید تضمینی اعلامی دولت، ورودی مستقیم سیاستی پشت نمودار قیمت تضمینی گندم و کف مهمی برای قیمت بازار گندم است.
ملاحظه: قیمتهای تضمینی هر سال بر اساس تصمیم دولت در چارچوب این قانون مادر تعیین میشوند، بنابراین سطح آنها در هر سال بازتاب انتخابهای سیاستی متغیر، هزینه نهادهها و تورم است، نه صرفا متن اصلی قانون 1989.
تأخیر اثر: سالانه، پیش از هر فصل برداشت تعیین میشود.۲۰۰۱همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه شماره 19345 ت24880هـ مورخ 27 ... ن خسارات و پيشگيري عوارض ناشي از خشكسالي
این آییننامه که در سال ۱۳۸۰ به تصویب هیأت وزیران رسید، با کسر بخشی از اعتبارات عمرانی و اخذ عوارض اجباری از شرکتهای دولتی و بانکهای سودده، منابعی برای پرداخت وام کمبهره از طریق بانک کشاورزی، تقویت صندوق بیمه محصولات کشاورزی و جبران مستقیم خسارات و کمک به طرحهای زیرساختی آب (نهرهای آبیاری، چاه، ذخیره آب) در مناطق خشکسالیزده فراهم کرد.
چرایی این پیوند: این آییننامه سال ۱۳۸۰ شرایط جبران خسارت خشکسالی به کشاورزان و پوشش هزینههای پیشگیری از خشکسالی را تعیین کرد که ابزاری حمایتی مستقیم برای بخش کشاورزی در سالهای خشکسالی بود.
ملاحظه: عملکرد محصولات عمدتاً تابع میزان واقعی بارندگی و دسترسی به آبیاری است؛ پرداختهای جبرانی درآمد کشاورزان را تعدیل میکند اما تولید ازدسترفته را مستقیماً جبران نمیکند، بنابراین انتساب آن به سریهای تولید و عملکرد حداکثر متوسط است.
تأخیر اثر: همان فصل زراعی تا یک سال.۲۰۰۵همبستگیعلیت مورد انتظارقانون الحاق دو تبصره به قانون تضمين خريد محصولات اساسي كشاورزي مصوب 1368
این قانون که در سال ۱۳۸۴ تصویب شد، قانون تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی مصوب ۱۳۶۸ را اصلاح میکند و دولت را موظف میسازد قیمت خرید تضمینی محصولات اساسی را در هر سال زراعی حداقل به اندازه نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی افزایش دهد، حکمی که بهطور عطفبهماسبق برای سال زراعی ۸۴-۱۳۸۳ نیز اجرا شد.
چرایی این پیوند: نظام خرید تضمینی که این قانون آن را اصلاح میکند همه محصولات اساسی کشاورزی را در بر میگیرد نه فقط گندم، بنابراین قیمتهای تولیدکننده را در کل سبد خرید تضمینی شکل میدهد.
ملاحظه: پوشش و فهرست محصولات مشمول خرید تضمینی هر سال با تصمیم جداگانه دولت تعیین میشود، بنابراین پیوند آن با سری قیمتی هر محصول خاص غیرمستقیم است.
تأخیر اثر: در همان سال زراعی۲۰۱۲همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه اجرايي ماده 33 قانون افزايش بهره وري بخش كشاورزي و منابع طبيعي
این آییننامه که در سال ۱۳۹۱ صادر شد، قواعد معامله محصولات کشاورزی مشمول قیمت تضمینی در بورس کالا را تعیین میکند، قیمت تضمینی را حداقل دریافتی تعیینشده توسط هیئتوزیران تعریف میکند و دولت را موظف به جبران مابهالتفاوت قیمت بورس و قیمت تضمینی محصولات منتخب میکند.
چرایی این پیوند: گندم و جو محصولات اصلی مشمول نظام قیمت تضمینی هستند که این آییننامه اجرایی میکند، کانالی واقعی اما جزئی بر قیمتهای درب مزرعه مشاهدهشده.
ملاحظه: قیمتهای درب مزرعه همزمان از هزینه نهادهها، اثر نرخ ارز و قیمت جهانی غلات تأثیر میپذیرد که معمولا بر اثر کف قیمت تضمینی غالب است.
۲۰۲۰همبستگیعلیت مورد انتظارراي شماره 535 هيات عمومي ديوان عدالت ادا ... 24 كارگروه گندم، آرد و نان استان گلستان
چرایی این پیوند: رای دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۹۹ درباره کارگروه گندم، آرد و نان استان گلستان، بخشی از سازوکار اداری استانی است که زنجیره تنظیمشده گندم تا نان را که سری قیمت تضمینی خرید گندم در سطح ملی آن را ثبت میکند، اجرایی میسازد.
ملاحظه: این یک دعوای اداری محدود در سطح استان است، نه ابزار قیمتگذاری ملی؛ به طور مستقیم قیمت تضمینی خرید را تعیین یا جابهجا نمیکند.