پوشش برنامه‌های حمایت اجتماعی و کار (درصد از جمعیت)_

قوانین مرتبط

قوانین مرتبط با این سنجه. همبستگی یعنی این قانون تا چه اندازه با روند این سنجه همراه است، و علیت مورد انتظار یعنی تا چه اندازه انتظار داریم که این قانون نمودار را جابه‌جا کرده باشد. هیچ‌کدام ادعای اثبات نیست.

1. ۱۹۹۵همبستگیعلیت مورد انتظارقانون ضوابط پرداخت وام مسكن به آزادگان، جانبازان و خانواده شهداء موضوع تبصره 52

   چرایی این پیوند: قانونی از سال ۱۳۷۴ موضوع تبصره ۵۲ که ضوابط پرداخت وام مسکن به آزادگان، جانبازان و خانواده شهدا را تعیین می‌کند؛ ابزاری هدفمند در حوزه رفاه و حمایت اجتماعی که پوشش تامین مالی مسکن را به گروه مشخصی از مشمولان گسترش می‌دهد.

   ملاحظه: این قانون گروه مشخصی از آزادگان و خانواده‌های شهدا را هدف قرار می‌دهد نه کل جمعیت مشمول شاخص کلی پوشش حمایت اجتماعی؛ سهم آن در این درصد کلی واقعی اما اندک است و از سایر برنامه‌های حمایت اجتماعی قابل تفکیک نیست.

   تأخیر اثر: چندساله، با توزیع وام‌ها در سال‌های بعد.
2. ۲۰۰۰همبستگیعلیت مورد انتظارقانون جبران خسارات و پيشگيري عوارض ناشي از خشكسالي

   این قانون که در سال ۱۳۷۹ تصویب شد، یک‌هزار و پانصد میلیارد ریال تسهیلات کم‌بهره از طریق بانک کشاورزی برای کشاورزان، دامداران و آبزی‌پروران خسارت‌دیده از خشکسالی تأمین می‌کند، از محل کسری از بودجه دستگاه‌های دولتی، و مهلت بازپرداخت اقساط خسارت‌دیدگان خشکسالی ۷۹-۱۳۷۸ را دو سال تمدید می‌کند.

   چرایی این پیوند: این قانون در عمل ابزاری از جنس حمایت اجتماعی روستایی است و در کنار سایر برنامه‌های رفاهی و شبکه ایمنی دولت, خانوارهای کشاورز را در برابر شوک‌های درآمدی ناشی از خشکسالی محافظت می‌کند.

   ملاحظه: شاخص‌های پوشش و کفایت حمایت اجتماعی بازتاب کل نظام رفاهی کشور است, نه صرفا این طرح خشکسالی, بنابراین سهم مجزای آن قابل تفکیک نیست.

   تأخیر اثر: پراکنده, اثرات آن در طول زمان در نظام رفاهی گسترده‌تر ادغام می‌شود.
3. ۲۰۰۰همبستگیعلیت مورد انتظاراصلاح آيين نامه اجرايي قانون جبران خسارات و پيشگيري عوارض ناشي از خشكسالي

   چرایی این پیوند: این اصلاحیه سال ۱۳۷۹ بر آیین‌نامه جبران خسارات خشکسالی، سازوکاری واقعی برای انتقال منابع به خانوارهای کشاورز و کاهش آسیب تولید پس از شوک خشکسالی است و از این رو پیوندی محتمل، هرچند محدود، با تولید کشاورزی و حمایت اجتماعی روستایی دارد.

   ملاحظه: مبالغ جبران خسارت خشکسالی در برابر نوسانات ناشی از خود آب و هوا بر تولید بسیار کوچک است، بنابراین سهم خود قانون در ارقام کشاورزی هر سال از اثر مستقیم خشکسالی قابل جداسازی نیست.

4. ۲۰۰۴همبستگیعلیت مورد انتظارقانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي

   این قانون که در سال ۱۳۸۳ تصویب شد، چارچوب کلان نظام رفاه و تأمین اجتماعی ایران را تعیین می‌کند، حوزه‌هایی از بازنشستگی و ازکارافتادگی تا بیکاری، درمان و کاهش فقر را دربر می‌گیرد و برخورداری همه افراد کشور از تأمین اجتماعی را تکلیف دولت اعلام می‌کند.

   چرایی این پیوند: این قانون چارچوب ساختاری نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی ایران را بنیان می‌نهد، سند قانونی بنیادینی که معماری حمایت اجتماعی کشور را تنظیم می‌کند.

   ملاحظه: این قانون بیشتر ساختار نهادی را تعیین می‌کند تا سطح مزایا یا تأمین مالی مستقیم را، بنابراین اثر آن بر شاخص‌های مشخص پوشش یا کفایت به آیین‌نامه‌های اجرایی و تصمیمات تأمین مالی بعدی بستگی دارد.

   تأخیر اثر: چندساله، هم‌زمان با استقرار نهادها و آیین‌نامه‌های اجرایی.
5. ۲۰۰۷همبستگیعلیت مورد انتظارقانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني

   این قانون که در سال ۱۳۸۶ تصویب شد، پوشش بیمه تأمین اجتماعی اجباری را با نام‌نویسی انفرادی نزد سازمان تأمین اجتماعی به کارگران ساختمانی گسترش می‌دهد و آموزش فنی و صدور کارت مهارت را برای شاغلان این بخش الزامی می‌کند.

   چرایی این پیوند: قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران ساختمانی مصوب 1386 ابزاری صریح برای گسترش پوشش اجباری بیمه اجتماعی به یک گروه شغلی بزرگ که پیش از آن پوشش ناکافی داشت است و مستقیماً پوشش حمایت اجتماعی را هدف می‌گیرد.

   ملاحظه: شاخص ترکیبی پوشش حمایت اجتماعی بازتاب برنامه‌های متعددی فراتر از بیمه کارگران ساختمانی است، از این رو سهم مشخص این قانون در رقم تجمیعی قابل تفکیک نیست.

6. ۲۰۰۷همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه صندوق اشتغال، ازدواج و مسكن مهر امام رضا ع

   این آیین‌نامه در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷) توسط هیأت امنای صندوق تصویب شد و صندوق اشتغال، ازدواج و مسکن مهر امام رضا (ع) را به عنوان مؤسسه اعتباری مستقل با منابعی از بودجه دولتی، سپرده‌های مردمی و تسهیلات بانکی تأسیس کرد که مجاز به اعطای وام قرض‌الحسنه و تسهیلات اعتباری برای طرح‌های اشتغال‌زا و وام‌های ازدواج و مسکن از طریق شعب استانی و شهرستانی است.

   چرایی این پیوند: این آیین‌نامه سال ۱۳۸۶ صندوق اشتغال، ازدواج و مسکن مهر امام رضا (ع) را تاسیس کرد، ابزار رفاهی دولتی که وام‌های یارانه‌ای برای هزینه‌های مسکن و ازدواج جوانان ارائه می‌داد، کانالی واقعی برای شکل‌گیری واحدهای مسکونی و پوشش برنامه‌های حمایت اجتماعی.

   ملاحظه: شکل‌گیری واحدهای مسکونی و پوشش حمایت اجتماعی در ایران عمدتا تحت تأثیر طرح‌های بزرگ‌تر تامین مالی مسکن، تورم و شرایط کلی اقتصادی است؛ سهم مشخص این صندوق کوچک‌تر در ارقام کلی کشور قابل تفکیک نیست و نمودار مسکن موجود نیز تنها داده‌های پراکنده سال‌های سرشماری دارد.

7. ۲۰۱۰همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه اجرايي ماده 7 قانون هدفمند كردن يارانه ها

   این آیین‌نامه که در سال ۱۳۸۹ برای اجرای ماده ۷ قانون هدفمند کردن یارانه‌ها صادر شد، نظام پرسشنامه اطلاعات اقتصادی خانوار برای شناسایی دریافت‌کنندگان یارانه را برپا می‌کند و پرداخت‌های نقدی و غیرنقدی یارانه، از جمله تخفیف قیمت برق و گاز و خدمات مالی خرد برای توانمندسازی اقتصادی خانوارهای کم‌درآمد را تعریف می‌کند.

   چرایی این پیوند: این آیین‌نامه طرح پرداخت یارانه نقدی ماهانه تقریباً فراگیر را عملیاتی کرد که منشأ مستقیم ارقام بسیار بالای پوشش شبکه ایمنی اجتماعی ایران در همه دهک‌های درآمدی است.

   ملاحظه: ارقام پوشش، دامنه شمول طرح را نشان می‌دهند نه کفایت آن را؛ مبلغ نقدی در طول زمان به‌واسطه تورم از ارزش واقعی خود افتاد، هرچند پوشش آن مستقیماً به‌طراحی همین آیین‌نامه تقریباً فراگیر باقی ماند.

8. ۲۰۱۰همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه تأمين مسكن معلولين

   چرایی این پیوند: این آیین نامه سال 1389 تامین مسکن برای معلولان را برقرار کرد، مزیتی هدفمند در حوزه حمایت اجتماعی که به پوشش برنامه های حمایت اجتماعی و شبکه ایمنی ایران می افزاید.

   ملاحظه: این مزیت محدود به یک گروه جمعیتی خاص است و شاخص های نرخ پوشش ملی بازتاب دهنده ده ها برنامه رفاهی همپوشان هستند و نمی توان سهم مشخص این طرح را از آنها جدا کرد.

   تأخیر اثر: اثر تخصیص و ساخت مسکن طی چند سال نمایان می شود.
9. ۲۰۱۱همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه اجرايي ماده 6 قانون هدفمند كردن يارانه ها

   این آیین‌نامه در سال ۱۳۹۰ به تصویب رسید و ماده ۶ قانون هدفمند کردن یارانه‌ها را در حوزه نان اجرایی کرد، با تعیین نرخ سود تسهیلات بانکی حداقل هفت درصد برای واحدهای تولید صنعتی نان و تخصیص بخشی از منابع هدفمندی یارانه‌ها برای جبران خسارت نانوایی‌های سنتی که تعطیل می‌شوند.

   چرایی این پیوند: ماده ۶ سازوکار بازتوزیع منابع صرفه‌جویی‌شده از یارانه‌ها را به‌صورت یارانه نقدی مستقیم به خانوارها بنا نهاد؛ ابزاری اصلی در حمایت اجتماعی.

   ملاحظه: ارزش یارانه نقدی به سرعت با تورم فرسایش یافت و سخاوت واقعی برنامه در طول زمان تغییر کرد، بنابراین سهم اندازه‌گیری‌شده پوشش و کفایت آن حتی بدون تغییر سیاست نیز نوسان می‌کند.

   تأخیر اثر: آنی
10. ۲۰۱۱همبستگیعلیت مورد انتظاراصلاح تصميم نامه شماره 44520/28610 مورخ 1389/2/11 در خصوص آيين نامه اجرايي ماده (7) قانون هدفمند كردن يارانه ها

    چرایی این پیوند: سازوکار یارانه نقدی که این اصلاحیه بر آن حاکم است، بزرگ‌ترین برنامه انتقال نقدی اجتماعی ایران است و به طور مستقیم بر درآمد، مصرف و شاخص‌های اندازه‌گیری‌شده فقر و نابرابری خانوار اثر می‌گذارد.

    ملاحظه: رفاه خانوار همچنین تحت تأثیر تورم، شوک‌های ارزی و تحریم‌ها در همان سال‌ها بوده است، بنابراین اثر مجزای برنامه یارانه نقدی بر شاخص‌های فقر و نابرابری کاملاً قابل تفکیک نیست، به‌ویژه که بازه داده‌ای نمودار پیوندی (۱۴۰۱-۱۴۰۳) بیش از یک دهه پس از این اصلاحیه خاص است.

    تأخیر اثر: اثری مستمر و ساختاری تا زمانی که برنامه انتقالی به شکل اصلاح‌شده خود ادامه دارد.
11. ۲۰۱۶همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه تسهيلات خريد يا ساخت مسكن آزادگان، جانبازان و خانواده شهدا

    چرایی این پیوند: این آیین‌نامه مصوب 1395 شرایط تسهیلات یارانه‌ای برای خرید یا ساخت مسکن آزادگان، جانبازان و خانواده شهدا را تعیین کرد؛ ابزاری هدفمند رفاهی برای گروه بهره‌مند مشخص.

    ملاحظه: این طرح جمعیت بهره‌مند کوچک و مشخصی را هدف قرار می‌دهد نه بازار عمومی مسکن، و تنها نمودار موجودی مسکن موجود یک دهه پیش از این اقدام به پایان رسیده است؛ اثر آن در داده‌های کلان مسکن قابل مشاهده نیست.

    تأخیر اثر: چندساله، متناسب با تکمیل ساخت یا خرید با وام.
12. ۲۰۱۸همبستگیعلیت مورد انتظاردستورالعمل بسته پرداخت كمك جبراني و حمايت غذايي از گروه هاي كم درآمد جامعه

    این دستورالعمل که در سال ۱۳۹۷ صادر شد، تا سقف نود هزار میلیارد ریال از محل مابه‌التفاوت قیمت خوراک و سوخت تحویلی به پتروشیمی‌ها، فولادسازان و پالایشگاه‌ها را برای پرداخت کمک جبرانی دو میلیون ریالی به کارکنان و بازنشستگان کم‌درآمد دولت و حمایت غذایی از خانوارهای کم‌درآمد اختصاص می‌دهد.

    چرایی این پیوند: این دستورالعمل مصوب ۱۳۹۷ بسته پرداخت نقدی و کمک غذایی جبرانی برای خانوارهای کم‌درآمد ایجاد کرد و ابزاری مستقیم در سری‌های پوشش و کفایت شبکه ایمنی اجتماعی است.

    ملاحظه: شاخص‌های حمایت اجتماعی بانک جهانی به‌ندرت به‌روزرسانی می‌شود و ترکیبی از چند برنامه هم‌پوشان‌اند، بنابراین سهم این دستورالعمل خاص را نمی‌توان از نظام گسترده‌تر یارانه نقدی هدفمند ایران جدا کرد.

    تأخیر اثر: آنی
13. ۲۰۱۸همبستگیعلیت مورد انتظارآيين نامه اجرايي بند هـ تبصره 10 ماده واحده قانون بودجه سال 1397 كل كشور

    چرایی این پیوند: این آیین‌نامه مصوب 1397 وزارت راه و شهرسازی را موظف کرد واحدهای مسکن مهر تکمیل‌شده یا نیمه‌تمام فاقد متقاضی را به نهادهای حمایتی (کمیته امداد امام خمینی، سازمان بهزیستی) برای واگذاری به خانواده‌های نیازمند و جانباز منتقل کند و بدین ترتیب موجودی مسکن عمومی را به توزیع حمایت اجتماعی پیوند داد.

    ملاحظه: تنها نمودار موجودی مسکن در این پایگاه داده، یک سری سرشماری است که در سال 1385 (2006) پایان می‌یابد، بیش از یک دهه پیش از این اقدام در سال 1397، بنابراین همپوشانی زمانی مستقیمی وجود ندارد؛ ارتباط موضوعی است (واگذاری موجودی مسکن) نه قابل سنجش در برابر داده‌های فعلی.

    تأخیر اثر: انتقال اداری ظرف چند ماه پس از صدور آیین‌نامه انجام شد.